Od 2020 roku funkcjonariusz Policji dysponuje uprawnieniem do samodzielnego wydania środków izolacyjnych wobec osoby stosującej przemoc domową. Środki te są natychmiast wykonalne, a ich niewykonanie stanowi wykroczenie. Poniżej wyjaśniamy, na czym polegają, jak długo obowiązują i w jakim trybie można je zaskarżyć.
Zakres uprawnienia funkcjonariusza
Podstawą jest art. 15aa ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Funkcjonariusz ma prawo wydać wobec osoby stosującej przemoc domową, stwarzającej zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby doznającej tej przemocy:
— nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia,
— zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia na określoną odległość,
— zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy, zakaz kontaktowania się z nią oraz zakaz wstępu do określonych miejsc.
Środki te mogą być stosowane łącznie i są natychmiast wykonalne. Mogą zostać wydane podczas interwencji we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu albo w związku z informacją o stosowaniu przemocy domowej.
Podstawa oceny zagrożenia
Przesłanką wydania jest istnienie zagrożenia dla życia lub zdrowia. Ocena ryzyka następuje na podstawie kwestionariusza szacowania ryzyka, którego wzór określa rozporządzenie wykonawcze.
Wydanie środka nie wymaga zgody osoby, wobec której jest kierowany, ani jej obecności na miejscu. Nakaz lub zakaz podlega rejestracji we właściwej jednostce organizacyjnej Policji.
Przebieg czynności
Opuszczenie wspólnie zajmowanego mieszkania przez osobę, wobec której wydano nakaz lub zakaz, odbywa się w obecności interweniujących funkcjonariuszy i wymaga sporządzenia protokołu (art. 15ae ustawy o Policji).
Osobie tej przysługuje prawo zabrania ze sobą wyłącznie przedmiotów osobistego użytku i przedmiotów służących do świadczenia pracy oraz będących jej własnością zwierząt domowych. Przy doręczeniu środka należy pouczyć osobę o przysługujących jej uprawnieniach.
Skutki niezastosowania się do środka
Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wydanego na podstawie art. 15aa ustawy o Policji stanowi wykroczenie z art. 66b Kodeksu wykroczeń, zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Policja jest uprawniona do sprawdzania, czy osoba zobowiązana stosuje się do wydanego środka (art. 15ai ustawy o Policji).
Zażalenie do sądu rejonowego
Osobie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, przysługuje zażalenie do sądu rejonowego (art. 15aj ustawy o Policji). Termin wynosi 3 dni od dnia doręczenia środka, o czym należy tę osobę pouczyć przy doręczeniu.
W zażaleniu można domagać się zbadania prawidłowości prowadzenia czynności, a także zasadności oraz legalności wydanego środka. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.
Skutki uchylenia
Jeżeli sąd uchyli zaskarżony nakaz lub zakaz, zawiadamia o tym niezwłocznie osobę doznającą przemocy domowej, prokuratora, właściwą jednostkę Policji oraz zespół interdyscyplinarny.
Termin trzydniowy jest krótki i liczony od doręczenia, a nie od faktycznego opuszczenia mieszkania. Z tego względu ocena zasadności zaskarżenia wymaga podjęcia niezwłocznie po otrzymaniu dokumentu.
