W Polsce postępowanie sądowe opiera się na zasadzie dwuinstancyjności, co ma zapewnić obywatelom prawo do rzetelnego procesu, a także prawo do kontroli orzeczeń sądowych. Oznacza to, że od każdego wydanego wyroku w pierwszej instancji służy apelacja do sądu drugiej instancji. Wskazany środek zaskarżenia, co do zasady, przysługuje jednokrotnie. Jednakże, należy mieć na uwadze istnienie nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
Jak się odwołać od wyroku sądu?
Apelacja w postępowaniu karnym przysługuje każdej stronie postępowania: oskarżonemu, prokuratorowi, oskarżycielowi prywatnemu, oskarżycielowi posiłkowemu. Pierwszym krokiem, jaki należałoby podjąć w przypadku zamiaru zaskarżenia wyroku jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wniosek ten należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Uzyskanie uzasadnienia pozwala na szczegółowe zapoznanie się
z argumentacja i motywami, którymi kierował się sąd przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Termin na złożenie apelacji wynosi 14 dni od momentu doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.
Apelację wnosi się do sądu drugiej instancji, jednak zawsze za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Oznacza to, że od orzeczenia sądu rejonowego apelację rozpoznaje sąd okręgowy, natomiast od wyroku sądu okręgowego sąd apelacyjny.
Co szczególnie istotne, aby możliwe było złożenie apelacji, strona skarżącą musi mieć,
w złożeniu apelacji i sformułowanych w niej żądaniach, interes prawny. Oznacza to,
że orzeczenie musi być w jakimś stopniu niekorzystne dla strony wnoszącej środek odwoławczy. Taki negatywny wpływ wyroku, który uzasadnia możliwość jego zaskarżenia określany jest gravamen.
Apelacja składana osobiście przez stronę różni się od tej przygotowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, zarówno pod względem wymogów formalnych
i merytorycznych. Osobisty środek zaskarżenia nie musi zawierać w swojej treści zarzutów (określonych uchybień, błędów, których, zdaniem skarżącego, dopuścił się sąd pierwszej instancji) ani uzasadnienia.
Jednakże apelacja osobista musi spełniać ogólne wymogi pisma procesowego,
a dodatkowo:
- Powinna być skierowana do sądu drugiej instancji, lecz wniesiona za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżony wyrok;
- Musi jednoznacznie wskazywać, które orzeczenie jest zaskarżane,
w szczególności poprzez podanie daty wyroku oraz sygnatury akt; - Powinna określać żądanie skarżącego, a więc wskazywać, czy domaga się on zmiany wyroku (np. poprzez uniewinnienie, złagodzenie lub zaostrzenie kary), czy też jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Gdzie można się odwołać od wyroku sądu okręgowego?
Odpowiedź na to zagadnienie uzależniona jest od roli, w jakiej sąd okręgowy występował w danej sprawie – czy orzekał jako sąd pierwszej, czy drugiej instancji.
Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego, ustawodawca wskazuje katalog przestępstw, które w pierwszej instancji rozpoznaje sąd okręgowy. Dotyczy to przede wszystkim zbrodni, a także innych, wyraźnie określonych w ustawie występków. W takich przypadkach środkiem odwoławczym od wyroku sądu okręgowego jest apelacja kierowana do sądu apelacyjnego, który pełni funkcję sądu drugiej instancji.
Warto przy tym zwrócić uwagę na istotną kwestię formalną. Oskarżony, oskarżyciel prywatny oraz oskarżyciel posiłkowy mogą samodzielnie sporządzić i wnieść apelację wyłącznie od wyroku sądu rejonowego. Jeżeli natomiast apelacja dotyczy wyroku wydanego przez sąd okręgowy i nie jest wnoszona przez prokuratora, musi ona zostać sporządzona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.
Odmienna sytuacja występuje wówczas, gdy sąd okręgowy orzekał jako sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację od wyroku sądu rejonowego. W takim przypadku wydane orzeczenie ma charakter prawomocny, a stronom nie przysługuje już zwykły środek odwoławczy. Możliwe jest jedynie skorzystanie z nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak kasacja, o ile spełnione zostaną ustawowe przesłanki.
Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej. W każdym wypadku, celem udzielenia indywidualnej porady prawnej, niezbędny będzie kontakt z kancelarią.
