Handel narkotykami jest to potoczne określenie na będące pojęciem prawa karnego przestępstwa wprowadzania do obrotu oraz uczestniczenia w obrocie narkotykami. Dokładne regulacje dotyczące tego zagadnienia znajdują się w Ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Jaka jest podstawa prawna karania za wprowadzenie narkotyków do obrotu i uczestniczenie w obrocie narkotykami?
Zgodnie z art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: u.p.n.), odpowiedzialności karnej podlega każdy, kto nie będąc uprawniony przez ustawę i bez odpowiednich zezwoleń:
- wprowadza do obrotu środki odurzające, substancje psychotropowe, słomę makową lub nowe substancje psychoaktywne, albo
- uczestniczy w obrocie tymi substancjami.
Trafnie wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 23 grudnia 2008 r., II AKa 380/08, że ustawodawca posłużył się w tym wypadku alternatywą rozłączną („albo”), co oznacza, że wprowadzanie do obrotu i uczestniczenie w tym obrocie to dwie odrębne formy czynu zabronionego.
Czym jest wprowadzanie do obrotu?
Pojęcie „wprowadzania do obrotu” odnosi się do pierwszej, inicjującej czynności przekazania narkotyków do nielegalnym obiegu. Polega ono na udostępnieniu substancji osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie z przeznaczeniem do dalszej dystrybucji. Tak więc sprawcą tego czynu jest najczęściej producent lub importer, który jako pierwszy udostępnia narkotyki innej osobie w celu ich dalszej dystrybucji. Jednakże źródło pochodzenia narkotyków, które mają stanowić przedmiot wprowadzenia do obrotu
(np. produkcja, kradzież, nabycie od innej osoby, znalezienie) nie ma aż takiego znaczenia, a kluczowe jest to, że sprawca przewiduje ich dalsze wprowadzenie do obrotu i godzi się na to.
Na uwagę w tym kontekście zasługuje teza wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie w wyroku z 13 grudnia 2021 r., II AKa 130/21, zgodnie z którą:
„Wprowadzenie do obrotu dotyczy pierwszej czynności polegającej na niezgodnym z prawem przekazaniu innej osobie (odpłatnie lub nieodpłatnie) określonej porcji środków odurzających substancji psychotropowych lub słomy makowej (np. pierwszej umowy kupna-sprzedaży) (…). Dalsze transakcje (…) stanowią «uczestnictwo w obrocie» o ile odbiorcą nie jest konsument”.
Czym jest uczestniczenie w obrocie?
„Uczestniczenie w obrocie” to pojęcie szersze, obejmujące wszelkie kolejne etapy dystrybucji po pierwszym wprowadzeniu narkotyków na rynek.
W orzecznictwie podkreśla się, że nie tylko bezpośrednia sprzedaż określonych substancji może mieścić się w zakresie tego pojęcia.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 maja 2022 r., II KK 189/22:
„Znamię «uczestniczenia w obrocie» odnosi się nie tylko do zachowań związanych z bezpośrednim przekazywaniem (…), ale także do zachowań składających się na funkcjonowanie w obrocie, np. magazynowanie środków czy udostępnianie lokalu”.
Natomiast zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 21 kwietnia 2021 r., II AKa 189/20:
,,Znamię uczestniczenia w obrocie środkami odurzającymi nie ogranicza się jedynie do przyjęcia środków odurzających celem przekazania jej innej osobie niebędącej konsumentem, ale powinno być interpretowane szeroko poprzez uznanie, że każda osoba, która aktywnie uczestniczy w ich zbywaniu, nabywaniu, wywozie, przewozie, dostawie, ma do odegrania rolę w procesie wprowadzania do obrotu środków odurzających lub substancji psychotropowych. (…)”
Wskazać więc można na gruncie praktyki sądowej za uczestnictwo w obrocie uznaje się m.in.:
- kolejną po wprowadzeniu do obrotu sprzedaż,
- odbieranie i przekazywanie narkotyków dalej,
- magazynowanie narkotyków,
- udostępnianie lokalu do przechowywania lub transakcji,
- transport (np. przewożenie znacznych ilości substancji),
Powyższe prowadzi do wniosku, że nawet pozornie marginalna rola w całym procederze może prowadzić do postawienia zarzutu uczestniczenia w obrocie.
Czym różni się wprowadzanie narkotyków do obrotu i uczestniczenie w obrocie od ich udzielania?
Elementem rozróżniającym między „wprowadzeniem do obrotu” lub „uczestniczeniem w obrocie” a „udzieleniem” środków odurzających jest osoba odbiorcy tych środków.
- Jeżeli odbiorca nie jest finalnym konsumentem i zamierza przekazać narkotyki dalej, mamy do czynienia z wprowadzaniem lub uczestniczeniem w obrocie z art. 56 u.p.n.
- Jeżeli odbiorca jest konsumentem, czyli nabywa narkotyki na własny użytek, czyn sprawcy powinien być kwalifikowany jako udzielanie z art. 58 u.p.n. (nieodpłatne) lub art. 59 u.p.n. (odpłatne).
Różnica ta przekłada się bezpośrednio na wymiar kary przestępstwa z art. 56 są co do zasady surowiej sankcjonowane niż te z art. 58 u.p.n. i at. 59 u.p.n.
Co grozi za udział w obrocie narkotykami?
Za wprowadzanie do obrotu lub uczestniczenie w obrocie narkotykami grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat oraz grzywna.
W zależności od okoliczności przy wypadku mniejszej wagi zagrożenie ustawowe obejmuje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do 1 roku.
W przypadku, gdy sąd uzna, że przedmiotem przestępstwa była znaczna ilość narkotyków, sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
Dodatkowo z uwagi na art. 70 u.p.n. w przypadku skazania sąd orzeka:
- przepadek przedmiotu przestępstwa oraz przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa (nawet jeśli nie należą do sprawcy),
- świadczenie pieniężne od 1 000 do 60 000 zł.
Fakultatywnie natomiast może orzec:
- na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii nawiązkę do kwoty 50 000 zł,
Odpowiedzialność karna za przygotowanie do wprowadzenia do obrotu
Ustawodawca w art. 57 u.p.n. penalizuje również etap poprzedzający dokonanie przestępstwa z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przygotowanie do uczestnictwa w obrocie np. planowanie, organizowanie transportu czy nawiązywanie kontaktów stanowi czyn zabroniony i jest zagrożone karą do 2 lat pozbawienia wolności, natomiast w przypadku znacznej ilości narkotyków do 3 lat pozbawienia wolności.
Adwokat wprowadzanie do obrotu narkotyków – sprawy karne Warszawa
Kancelaria Zemła Szymański Adwokaci sp.j. świadczy pomoc wyłącznie w sprawach karnych. Prowadzimy procesy dotyczące wprowadzania narkotyków do obrotu oraz uczestniczenia w obrocie narkotykami, również w ramach zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Wspieramy klientów od samego początku, na wszystkich etapach postępowania karnego.
